O "gladiatorze z Grzybowa" raz jeszcze... - Badania i nabytki muzealne - Archeologia Sandomierz

O "gladiatorze z Grzybowa" raz jeszcze...

Czy wiesz że…

W zbiorach Działu Archeologicznego Muzeum Okręgowego w Sandomierzu znajduje się unikatowy zabytek – 2 fragmenty rękojeści noża (prawdopodobnie składanego)  w kształcie figurki gladiatora?

Zostały one odnalezione podczas badań wykopaliskowych, prowadzonych przez Krzysztofa Garbacza w 1986, na nekropolii ciałopalnej z okresu rzymskiego (pocz. I-IV wieku n.e.) w Grzybowie (woj. świętokrzyskie). Na ślady cmentarzyska natrafiono przypadkowo podczas prac ziemnych na terenie Kopalni i Zakładów Siarki „Siarkopol”. W miejscu, w którym odkryto na posażek gladiatora, archeolodzy odnaleźli również pozostałości stosu ciałopalnego ze przepalonymi kośćmi oraz stopionymi paciorkami, fragmentami szkła, kośćmi do gry, grudkami brązowymi i fragmentami naczyń. Z całej rękojeści zachował się fragment korpusu z ramieniem osłoniętym manica (z jęz. łacińskiego rękawem) oraz część  prostokątnej tarczy z napisem VS. Według ustaleń prof. Jerzego Kolendo, napis na tarczy to najprawdopodobniej MVS (mus), co w jęz. łacińskim oznacza mysz. Być może był to pieszczotliwy albo pogardliwy przydomek gladiatora. Podobnego rodzaju zabytki są znane z terenów dawnych prowincji Cesarstwa Rzymskiego, co nie dziwi, wiedząc jaką popularnością cieszył się u starożytnych Rzymian ów krwawy i widowiskowy sport. Większość znanych rękojeści w kształcie figurek jest wykonana z brązu, żelaza oraz kości słoniowej. Zabytek z Grzybowa, według analiz archeozoologicznych, przeprowadzonych przez Alicję Lasotę-Moskalewską, został zrobiony z kości długiej dzikiego zwierzęcia.  Dlatego uważa się, że posążek został wykonany w warsztacie prowincjonalnorzymskim na wzór innych figurek wykonanych ze znacznie cenniejszej kości słoniowej. Dwa fragmenty rękojeści nożyka są niewielkie (3,2 cm wys., 1,4 cm szer., 0,9 cm gr.; 2 cm wys., 0,9 cm szer., 0,7 cm gr.). Jednakże są niezwykle cenne, gdyż są jedynym znanym egzemplarzem  tego typu przedmiotu z terenów Barbaricum (ziem położonych poza granicami dawnego Imperium Rzymskiego). Tzw. „gladiatora z Grzybowa” można już obejrzeć na wystawie „Ziemia sandomierska w pradziejach i wczesnym średniowieczu” w sandomierskim zamku. Więcej informacji na temat figurki można odnaleźć  w artykule J. Kolendo, K.Garbacza, A. Lasoty-Moskalewskiej, Posążek z kości przypominający gladiatora z cmentarzyska w Grzybowie, województwo tarnobrzeskie, Światowit 41/Fasc. B, s. 414-439) z 1998 roku (dostępnym także w wersji cyfrowej na stronie http://www.archeo.uw.edu.pl/swarch/Swiatowit-r1998-t41-nB-s414-439.pdf).

Muzeum

alt.php?id=422