Kultura amfor kulistych - Archeologia Sandomierz

Kultura amfor kulistych

(ok. 3200-2550 r. p.n.e.)

 

To społeczność przeważnie pasterska, której gospodarka oparta była głównie na hodowli bydła. Częste przemieszczanie się ludności w poszukiwaniu terenów odpowiednich do wypasu stad nie sprzyjało zakładaniu dużych, długotrwałych osad, dlatego jest ona znana głównie ze znalezisk grobowych. Wyjątkiem jest Wyżyna Sandomierska, gdzie znane są również duże osady, np. w okolicach Stodół i Wojciechowic w pow. opatowskim.

Pochówki były bogato wyposażone w naczynia, narzędzia krzemienne (m.in. siekiery z krzemienia pasiastego), ozdoby z kości i bursztynu.

Osobliwym elementem w kulturze amfor kulistych są pochówki zwierzęce, przeważnie krów, oraz mieszane ludzko-zwierzęce. Wyposażano je równie bogato jak ludzkie, co świadczy o tym, jak duże znaczenie miała hodowla bydła. Groby najczęściej miały formę skrzyń z kamieni.
 

alt.php?id=428
 

Czy wiesz, że...

Chowanie zmarłych w tzw. pozycji embrionalnej – na boku, z podkurczonymi nogami i rękami – praktykowane przez wiele kultur w epoce kamienia, wiązało się zapewne z ówczesnymi wierzeniami. Pozycja, jaką przyjmuje płód w łonie matki i jaka jest najwygodniejszą do snu, symbolizowała odejście do Matki Ziemi, zaśnięcie i wiarę w ponowne narodziny do życia pośmiertnego.

Najbardziej charakterystycznymi wytworami w kulturze amfor kulistych są naczynia o kulistym brzuścu, zazwyczaj bogato zdobione odciskami stempelków, oraz w całości gładzone siekiery czworościenne z krzemienia pasiastego. Często brak na nich śladów użytkowania, stąd przypuszczenia o ich magiczno-religijnym lub symbolicznym, podkreślającym prestiż ich posiadacza, przeznaczeniu.

Ludność kultury amfor kulistych wydobywała na bardzo dużą skalę krzemień pasiasty w „Krzemionkach” koło Ostrowca Świętokrzyskiego, gdzie znajdują się pozostałości jednego z największych kompleksów neolitycznych kopalń krzemienia w Europie. Występujące tam złoża odkryli przedstawiciele kultury pucharów lejkowatych, a korzystano z nich jeszcze we wczesnej epoce brązu (kultura mierzanowicka). Większość z około 4000 szybów górniczych oraz kopalnie filarowo-komorowe, najbardziej zaawansowane technologicznie, to jednak dzieło ludności kultury amfor kulistych.

Z krzemienia pasiastego wykonywano niemal wyłącznie siekiery i dłuta, które są znajdowane w odległości nawet 600 km od występowania złoża.

 

alt.php?id=429